Interview: Danseres Xiya Li

 

 

 

Xiya Li1

Terwijl Shen Yun in de tweede maand van haar tournee door Noord  Amerika zit, hadden we een ontspannen gesprek met danseres Xia Li in de prachtige lobby van het Raleigh Memorial Auditorium in Noord Carolina. We vroegen naar haar internationale achtergrond, het leven op tournee, danstraining, en het opvoeren van de diepe emoties in de acts waar ze in speelt, zoals "Geen Spijt" en "Lady Mu Guiyin Beveelt de Troepen."

Q: Xiya, je familie komt uit China, je groeide op in Berlijn en nu woon je in New York?

XL: Inderdaad. Mijn ouders komen uit Xinjiang, in noordwest China, en verhuisden naar Duitsland om naar de universiteit te gaan. Dus ik ben geboren en getogen in Duitsland, maar mijn ouders wilden dat mijn zus en ik zoveel mogelijk zouden leren van ons erfgoed. We spraken thuis Mandarijn, en toen ik vier jaar was, werd ik naar een Chineestalige school gestuurd. Ons huis lag vol met Chinese boeken en films, en dus groeide ik op met legenden zoals Reis naar het Westen en De Acht Onsterfelijke Taoïsten.

Mijn ouders besteedden veel aandacht aan onze opvoeding. Ze voedden ons op met de traditionle Chinese waarden in de hoop dat we even gracieus en deugdzaam zouden opgroeien als de oude Chinese vrouwen.

Toen ik zes was, stuurde mijn moeder me naar een balletschool. Toen ik tien was, begon ik klassieke Chinese dans te leren van een eminente dansleraar totdat ik in 2006 bij Shen Yun Performing Arts in dienst trad.

Q: Hoeveel talen spreek je nu?

XL: Drie―Chinees, Engels, en Duits. Chinees is mijn favoriete taal. Maar ik houd van de Aziatische talen in het algemeen, vooral van het Koreaans. Ik kijk graag naar Koreaanse drama's die zich situeren in oude keizerlijke paleizen; ik houd ervan hoe het Koreaans klinkt, hoewel ik er amper een woord van begrijp.

Xiya Li

Q: Je bent overgestapt van ballet naar Chinese dans. Hoe is klassieke Chinese dans verschillend?

XL: Klassieke Chinese dans is echt een compleet op zich staande dansvorm, met haar eigen unieke systeem van bewegingen, houdingen, training, zeer moeilijke technieken, en een geschiedenis van duizenden jaren. Het is een extreem rijke en expressieve kunstvorm.

De typisch Chinese ritmes, bewegingen en poses, en een reeks spring- en tuimeltechnieken, vormen de externe uitdrukking in het geheel van klassieke Chinese dans. Het is hard werken om de coördinatie van al deze elementen te perfectioneren. Iedere glimlach, iedere blik―wat we “de spirit van de ogen” noemen in het Chinees, iedere subtiele inclinatie van het hoofd, en elke armpositie zijn een onderwerp van onophoudelijke verfijning.

En dan, even belangrijk, is er het interne. Het innerlijke gevoel speelt een kritieke rol. Dat is omdat de essentie van klassieke Chinese dans ligt in wat we de “drager” noemen, of interne ritmes, en de innerlijke geest. Dit vereist een diep begrip van de Chinese cultuur en de betekenis of essentie van wat je wil uitdrukken.

Q: Je hebt veel lof gekregen voor je expressiviteit op het podium. Hoe vind je de inspiratie voor de rollen die je speelt?

XL: Vorig jaar, in de dans “Geen Spijt”, speelde ik een moeder wiens zoon vervolgd en vermoord wordt omwille van zijn geloof in Falun Gong. Hoewel ik goed bekend ben met dit soort verhalen en met wat er zich vandaag in China afspeelt, was het stuk een uitdaging om te spelen―je moet jezelf echt geven, emotioneel.

No Regrets Xiya Li
Xiya Li in "Geen Spijt"

Ik werkte nauw samen met Yungchia Chen, die het stuk choreografeerde, om al het acteren precies juist te krijgen. Ik was vele uren bezig met het zoeken naar het gevoel van een bejaarde moeder in haar diepste pijn.

Maar het was moeilijk. De danser die mijn zoon speelde was Golden Li, die eigenlijk een paar jaar ouder is. Ik zou naar hem kijken en denken: “Hij is mijn zoon? Hij is twee jaar ouder dan ik! Bovendien ben ik geen moeder... laat staan een moeder die een zoon heeft verloren. Hoe speel ik dit?”

In het begin, de pijnlijke gelaatsuitdrukkingen die ik moest uitbeelden... ik durfde zo'n gezicht gewoon niet te zetten. Vooral als vrouw, was het moeilijk te doorbreken. Toen dacht ik: “En wat dan nog?! Geef gewoon het beste van jezelf aan het publiek.”

Gedurende die repetitieperiode wandelde ik naar een meer op onze campus om naar de muziek van het dansstuk te luisteren om langzaam in mijn rol te kruipen. Op een dag was ik naar schilderijen aan het kijken en zag er een van een moeder die haar zoon vasthield, die gedood was. En ik zag haar uitdrukking. Ik nam een foto van dat schilderij en nam het mee wanneer ik bij het meer rondliep om naar de muziek te luisteren.

"Mijn Zoon" door Xiqiang Dong

Tijdens die wandelingen, om mezelf te helpen begrijpen wat er door haar heen ging, dompelde ik me onder in gedachten over de wrede vervolging van Falun Gong beoefenaars in China, en hun enige nastreven om de principes waarachtigheid, mededogen en verdraagzaamheid te volgen. Ik voelde  een overweldigende pijn, en zonder waarschuwing, werd ik vreselijk bedroefd. Ik werd zo geabsorbeerd in mijn rol dat mijn vrienden zich zorgen om me begonnen te maken. Ze vroegen of er wat scheelde. Maar ik was gewoon te ondergedompeld in mijn rol. Jazeker, na iedere repetitie voelde ik me werkelijk uitgeput van de emotionele ontlading van het personage.

Q: Heb je altijd al kunnen acteren?

XL: Ik zie mezelf niet als zo'n geweldige actrice hoor. Toen ik klein was, was ik nogal ondeugend en speels. Toen ik acht was, zei een vriend van mijn ouders me: “Wanneer je groot bent, zal je zeker op het podium staan.” Wanneer ik dans, is het makkelijk voor me om te glimlachen, het gebeurt gewoon vanzelf. Maar de meer complexere rollen vereisen meer overweging.

Q: Dit jaar speel je in de dans "Lady Mu Beveelt de Troepen"de matriarch van de Yang clan. Vertel ons over de emoties die je uitbeeldt in dit verhaal.

XL: Ja, ik speel She Taijun, zij was een heel sterke vrouw uit een heel sterke familie. De Yang familie leefde meer dan duizend jaar geleden, tijdens de Song dynastie. De dynastie ging in verval―het paleis was corrupt en het land werd constant aangevallen, en deze familie hield de dynastie overeind. Maar de oorlog eiste zijn tol op de familie, en al gauw waren er geen mannen meer om te vechten. Het is op dat moment dat ik ten tonele verschijn als hoofd van de clan.

Wanneer ik voor het eerst verschijn, kijk ik naar mijn stiefkleindochter, Mu Guiying, en denk: “Wat is er met haar aan de hand?” Dan zie ik dat ze iets vasthoudt―het bebloede kleed van haar echtgenoot (mijn kleinzoon) en ik word met afschuw vervult. I realiseer me: “Oh nee! Hij is gesneuveld in de oorlog. De laatste mannelijke telg in de familie―weg.” Ik rouw uiteraard diep en herinner me hoe ik hem als een jong kind in mijn armen hield. Maar als snel verandert die emotie in het verzamelen van moed. Ik denk aan de mensen van het land―ze hebben iemand nodig om hen te beschermen, dus ik moet sterk zijn en Lady Mu Guiying bijstaan om de troepen aan te voeren in de strijd.

Q: Je speelt vaak verschillende personages in één show. Hoe ervaar je deze uitdaging?

XL: Ooit had ik drie dansen op een rij, drie compleet verschillende soorten dansen. Voor ieder moest ik  een nieuw kostuum aan en daar had ik slechts een minuut of zo voor, het vereist een hoop hulp van de andere meisjes. We vliegen de coulissen in, vinden onze plaats, en helpen elkaar in de volgende outfit. Er is geen ruimte voor fouten―de timing van de overgangen tussen de stukken is gecoördineerd tot op enkele seconden.

Ook heeft iedere dans een ander thema, ik moet mijn gevoelens snel omschakelen vóór ieder stuk. Je wisselt niet alleen van kostuum en haarstuk, maar ondergaat dramatische emotionele veranderingen, allemaal in enkele momenten.

Q: Wat is het moeilijkste stuk dat je dit jaar hebt?

XL: Ik zou zeggen de zakdoek dans, “Sneeuwvlokken verwelkomen de lente.” We zijn enkele jaren geleden met zakdoekdansen begonnen, en het vereist constante training. We oefenden honderden keren om hen in twee handen tegelijk te doen ronddraaien. Het grootste aantal keer dat ik ze continu heb rondgedraaid was 1400 keer... dat was misschien 40 minuten aan een stuk dat ik ze verticaal met beide handen ronddraaide. Ze horizontaal doen draaien is niet moeilijk; verticaal is moeilijk.

Q: Hoe leer je ze werpen?

XL: Ook door oefenen. Sommigen van ons zouden een uur oefenen met naar elkaar te werpen. Je wijsvinger moet recht naar de persoon naar wie je gooit, wijzen.

Twee van onze vrouwelijke groepsdansen dit jaar, de etnische Qiang dans en de Taiwanese dans “In de Bergen” zijn ook zeer uitputtende, veeleisende dansen die non-stop intense bewegingen vereisen.

Q: Wat doe je on te ontspannen wanneer je niet optreedt of repeteert?

XL: Wanneer ik niet dans, houd ik ervan te wandelen, gewoon buiten zijn. Soms ga ik gewoon naar buiten voor wat frisse lucht en sta ik daar een half uur, aan niets te denken. Ik luister ook graag naar pianomuziek. Ik houd van Yanni's “Nightingale.” Ik gebruikte deze muziek vorig jaar voor mijn waaier-dans tijdens de danswedstrijd van vorig jaar. Ik houd ook van traditionele Chinese muziek, zoals de erhu.

Q: Jij en je mededansers zijn constant in beweging tijdens het Shen Yun tournee seizoen, dat ieder jaar bijna 6 maanden duurt. Heb je tijd om plaatsen te bezichtigen?

XL: Absoluut. Waar ik enorm van genoot was de oude houten architectuur in Korea en Japan, en de pruimen- en kersenbloesems in de lente. We gingen naar de Boeddhistische tempel in Kyoto die gebouwd werd tijdens de Tang dynastie. Het was geweldig om die plaats binnen te treden. Er is niets moderns of hedendaags daar.

In Korea brachten we een bezoek aan de filmsets van de Koreaanse Tv-dramaseries. Daar werd het epische Jewel in the Palace opgenomen, en toen ik het bezocht ging het van: “Oh, hier hebben ze deze scène opgenomen, ik herinner me dat dit hier gebeurde...” En we zagen dat ze een nieuwe serie filmden, met mensen in traditionele Koreaanse kleding die door de straten van een antiek dorp wandelden.

Q: Het klinkt alsof werken en reizen met Shen Yun je ware voldoening geeft.

XL: Ja, deze dansvorm kan moeilijk zijn, maar het geeft ook veel voldoening te kunnen delen met ons publiek wat we geleerd hebben. Ik denk dat wat we allemaal willen doen via onze dans is ons geloof in kunst en schoonheid delen, zaken die iedereen kan begrijpen en waar iedereen zich mee kan associëren. Ik denk dat iedereen hoopt op meer compassie in de wereld van vandaag. Het is mijn wens een gevoel van hoop dat dit mogelijk is, los te maken in de harten van de mensen.

 

15 februari 2012